Loesje onderwijs methodeLang heb ik getwijfeld over de naam voor mijn eigen bedrijf: Goed Onderwijs; waar leren centraal staat
Mijn belangrijkste opdracht in de scholen waar ik kom is het leren weer wat leuker maken. Leren betekent dat men zich ontwikkelt. Hiervoor zijn docenten nodig die met alle leerlingen in verbinding staan. Daarnaast is er een zekere mate van autonomie nodig en is het essentieel dat iedereen succeservaringen opdoet. Leren hoeft niet altijd leuk te zijn overigens. Juist om tot ontwikkeling te komen, is het van belang dat wij in ons onderwijs leerlingen leren dat sommige dingen ook moeten en dat het uiteindelijk veel voldoening geeft als je bij een opdracht leert doorzetten, het liefst nog met anderen. Deze manier van leren betekent ontwikkelen, je leert je eigen sterke kanten en valkuilen goed kennen.

Eigenlijk is het heel vreemd dat ik op een school het leren weer terug moet brengen, vandaar mijn twijfel. Je gaat toch juist naar school om te leren, wat is er gebeurd dat dit is verdwenen? Veel scholen worstelen met de vraag hoe zij het leren weer terug kunnen brengen in de school, omdat zij te maken hebben met leerlingen die zich op tal van terreinen ontwikkelen behalve in het klaslokaal.
Goed onderwijs betekent dus dat leerlingen iets leren, van iemand en over iets. Voor een groot deel baseer ik mij hierbij op het werk van de onderwijspedagoog Gert Biesta. Hij veronderstelt dat goed onderwijs betekent dat de drie domeinen kwalificatie (kennis en vaardigheden), socialisatie (cultuur en tradities) en personificatie (persoonsvorming) met elkaar in balans zijn. Ik vertaal dat zelf altijd naar een rijk en geïntegreerd curriculum waarbij leerlingen naast kennis en vaardigheden ook veel creatieve vakken aangeboden krijgen, veel doen en bewegen, leren hoe de samenleving in elkaar steekt en leren wie zij zelf zijn.

Het mooie en tegelijkertijd ingewikkelde aan leren is dat het zich niet af laat dwingen, stelt de Franse pedagoog Philippe Meirieu. De docent reikt de leerling de lesstof aan, maar het is nog maar zeer de vraag of de leerling de moed heeft om daar wat mee te gaan doen. Leren kan door helemaal niemand opgelegd worden; niet door de overheid, niet door een methode, niet door een bestuurder, niet door een schoolleider, niet door een ouder en ook niet door een docent. Pas als de leerling wil leren, wordt er geleerd. Hiervoor is het enerzijds belangrijk de omgeving van de school zo in te richten dat leren mogelijk wordt. Daarnaast hebben docenten ruimte en tijd nodig om op zoek te gaan naar de wil bij de leerling om te leren. Gelukkig ken ik genoeg docenten die deze opdracht als missie hebben. Maar helaas ken ik ook docenten die graag vanuit methodes werken, toetsen kopiëren uit handboeken in plaats van ze zelf te maken en de les laten bestaan uit het afwerken van oefeningen. Deze werkwijze vormt een grote belemmering voor het leren.
Leren wordt leuk als het op alle niveaus gebeurt. Het begint bij de docenten en de ouders. Als je als schoolleider met hen in gesprek gaat, luistert en vervolgens ook handelt dan gaat het vanzelf bruisen in een school en krijgt iedereen weer energie. Op het moment dat zij leren, gaan zij ook op die manier lesgeven en zullen zij weten wat ervoor nodig is om leerlingen in een lerende stand te krijgen. Als dat gelukt is, ontstaat er iets prachtigs in de school en voel ik altijd een enorme drive om dat goede onderwijs neer te zetten. Je voelt dat al als je een school binnenloopt. Soms word je meegezogen in een gemeenschap waar men elkaar respecteert, van elkaar leert, fouten durft te maken, waar een sterke ouderbetrokkenheid is, waar gelachen wordt en waar je leerlingen lekker ziet werken in en buiten de klas. Op die plek wordt nagedacht over goed onderwijs!
Kortom, het realiseren van goed onderwijs blijft mijn missie voor waarschijnlijk de rest van mijn leven, omdat ik nog op heel veel scholen in Nederland en de wereld veel werk te doen heb. Momenteel ben ik bezig met het oprichten van een denktank over lerende scholen. Een paar keer per jaar komen we samen om over al deze vraagstukken na te denken. Wat kan jouw bijdrage zijn om op een school goed onderwijs neer te zetten? We leren van en met elkaar. Daarnaast kunt u mij inhuren als interim-deskundige om op uw school goed onderwijs te realiseren. Neem contact op voor meer informatie.

Bronnen

Biesta, G. (2018). De terugkeer van het lesgeven. Culemborg: Phronese uitgeverij
Meirieu, P. (2017). De plicht om weerstand te bieden. Culemborg: Phronese uitgeverij