Deze blog is geschreven voor de VO-Academie.

Dromen zijn zaadjes voor de toekomstige werkelijkheid

Echte verandering wordt niet van bovenaf opgelegd, maar groeit van onderaf. Zo begint het boek Doen, omdat het je wat doet van schrijvers Cris Zomerdijk (organisatieadviseur bij Holland Consulting Group) en Theo Blom (sectordirecteur Graafschap College).

Het onderwijs heeft in deze tijd te maken met een samenleving die niet te voorspellen is. Scholen moeten in staat zijn zich aan te passen aan een steeds veranderende samenleving. Echter veel scholen zijn groot en bureaucratisch georganiseerd waardoor verandering dikwijls geen sinecure is. Op nog steeds heel veel scholen in Nederland wordt verandering van bovenaf opgelegd. Zomerdijk en Blom laten met hun boek zien hoe je uit een systeem kan breken dat traditioneel wordt gedomineerd door regels en procedures. Zij beschrijven aan de hand van zes intermezzo’s (vernieuwingsprojecten) hoe verandering van onderaf kan ontstaan.

De innovators van deze projecten, veelal docenten en leidinggevenden initieerden verandering omdat zij voor het realiseren van toekomstbestendig onderwijs tegen kaders, regels en procedures aanliepen. Zij verwezenlijkten hun dromen door inderdaad te gaan doen. Succesvolle projecten die hierdoor ontstonden zijn onder meer de sinterklaasintocht in Doetinchem georganiseerd door studenten en docenten; het rekenproject waarbij studenten leren rekenen aan de hand van QR-codespeurtocht en het project Kinderboekenweek waarbij studenten vaardigheden als lezen, schrijven, uitbeelden samenkomen door voor leerlingen van de basisschool verhalen te schrijven en voor te lezen. De kracht van deze vernieuwingsprojecten zit hem in het gegeven dat het onderwijs gekoppeld wordt aan de samenleving. Studenten leren door te doen.

Vernieuwen gaat niet vanzelf. Vanzelfsprekend komen er beren op de weg doordat een vernieuwing ingaat tegen de bestaande regels en procedures.  Zomerdijk en Blom geven als advies om vernieuwingen vanuit urgentie en een brandend verlangen te starten. Ga vervolgens dromen en verkennen wat mogelijk is. Zie de vernieuwing als een ontdekkingsreis, maak je verhaal verkoopbaar voor collega’s, zoek medestanders en geniet van mislukkingen aldus de auteurs. Prachtig is de metafoor van de olifantenpaden; als steeds meer collega’s volgen, ontstaat vanzelf een geplaveid pad. Geef ruimte aan vernieuwingen als het onderwijs daar beter van wordt, dat is wel de belangrijkste boodschap van dit boek.

Het boek Doen, omdat het je wat doet, laat zien dat de dromen die begonnen zijn als zaadjes inderdaad werkelijkheid zijn geworden. Het laat zien hoe verandering onderaf vanuit gepassioneerde onderwijsprofessionals kan ontstaan. Een voorbeeld voor veel andere scholen en een aanrader om te lezen!

Minke Knol

C. Zomerdijk & T. Blom (2017). Doen omdat het je wat doet. Andersz. 112 pagina’s